Беларускія палякі - хто яны?
« Папярэдні запіс | Наступны запіс »
Чэр. 22, 2009 | 08:58 pm
Цікавы артыкул: размова з намеснікам інстытута Славістыкі Польскай Акадэміі Навук доктарам Аннай Энгелькінг. Па наводцы
e_ndrus.
На памежжы існуе такая праблема, калі католікі называюць сябе палякамі. Як на Ваш погляд, гэта сапраўды палякі, ці людзі іншай нацыянальнасці, скажам – беларусы, якія сталі сябе лічыць палякамі. І чаму так сталася, што яны не хочаць прызнаваць сваіх каранёў?
...Спадар кажа аб беларускіх каранях. Але мне здаецца, што гэтая праблема трошкі надуманая. Яны не заўжды беларускія. Часткова гэта рускія людзі, якія ў свой час былі ўніятамі і частка з іх пасля стала католікамі. Але з таго, што я ведаю, іх менш за ўсё. У аснойнай сваёй масе гэта былыя балты, якіх цяжка назваць літоўцамі, бо тады на іх накладваем сучасныя нацыянальныя катэгорыі. Гэта балты, якія прынялі хрысціянства ў лацінскім абрадзе. Там праходзіць старая балта-славянская мяжа, якая ў XV-XVI ст. была прыблізна па лініі Нёмана...
Размова цалкам
На памежжы існуе такая праблема, калі католікі называюць сябе палякамі. Як на Ваш погляд, гэта сапраўды палякі, ці людзі іншай нацыянальнасці, скажам – беларусы, якія сталі сябе лічыць палякамі. І чаму так сталася, што яны не хочаць прызнаваць сваіх каранёў?
...Спадар кажа аб беларускіх каранях. Але мне здаецца, што гэтая праблема трошкі надуманая. Яны не заўжды беларускія. Часткова гэта рускія людзі, якія ў свой час былі ўніятамі і частка з іх пасля стала католікамі. Але з таго, што я ведаю, іх менш за ўсё. У аснойнай сваёй масе гэта былыя балты, якіх цяжка назваць літоўцамі, бо тады на іх накладваем сучасныя нацыянальныя катэгорыі. Гэта балты, якія прынялі хрысціянства ў лацінскім абрадзе. Там праходзіць старая балта-славянская мяжа, якая ў XV-XVI ст. была прыблізна па лініі Нёмана...
Размова цалкам

(бяз тэмы)
from:
czalex
date: Чэр. 22, 2009 08:30 pm (UTC)
Спасылка
// трапней даць характарыстыку фэномэну беларускіх палякаў, напэўна, і немагчыма.
Адказаць | Галіна
(бяз тэмы)
from:
dziaciuk
date: Чэр. 22, 2009 08:50 pm (UTC)
Спасылка
Ніколі да 20га стагоддзя каталікі не лічылі сябе беларусамі. Яны ўважалі сябе за літвінаў, палякаў, тутэйшых. Нават па паходжаньні яны ў асноўным адрозніваюцца ад беларусаў-праваслаўных. Так бы мовіць каталікі і праваслаўныя ў Беларусі маюць розны этнічны бэкграунд. Гэта не перашкаджае зараз і тым, і іншым прымаць мадэрны нацыянальны назоў беларусаў, але пры гэтым яны маюць абсалютна такое ж права звацца палякамі ў сучасным нацыянальным сэнсе, а нават і літоўцамі. Гэта толькі справа асабістага выбару і самаакрэсьленьня.
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
czalex
date: Чэр. 22, 2009 09:18 pm (UTC)
Спасылка
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
dziaciuk
date: Чэр. 23, 2009 08:08 am (UTC)
Спасылка
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
alryk79
date: Чэр. 23, 2009 07:17 am (UTC)
Спасылка
Да што вы кажаце. Ва Ўсходняй Беларусі можна падумаць каталікоў няма. Ці на Віцебшчыне, Полаччыне, Меншчыне балтаў не было.
"Нават па паходжаньні яны ў асноўным адрозніваюцца ад беларусаў-праваслаўных."
А як быць з тым фактам што нават на Гарадзеншчыне амаль да 17 ст. колькасць праваслаўных была даволі вялікай, у некаторых рэгіенах значна пераважаючы колькасць каталікоў?
"Гэта толькі справа асабістага выбару і самаакрэсьленьня."
З гэтым пагажуся, але добрыя суседзі зробяць ўсе, каб дапамагці яго зрабіць у свой бок.
Таму радасна хлопаць у далоні я ад гэтага артыкула не буду. Тое самае можна сказаць і пра ўжо польскае Падляшша і нават пра Мазовію- па этнічнаму складу яны адрозніваюцца ад палякаў, але ж скажыце гэта палякам).
"Калі паглядзім на ўсю Беларусь, на „беларускія гаворкі“, на „простую мову“, як кажа большасць аб мове штодзённай камунікацыі, то заўважым, што ўвесь час была мова „сакрум“ не беларуская. Гэта была і латынь, і польская, і стараславянская, і руская, у залежнасці ад веравызнання. Была таксама мова адміністрацыі і ўлады, пасля XVI ст. ужо не беларуская."
Ага, беларускай не было, была руская, але пасля 16 ст. беларускай ва ўладзе не стала)))))).
"Ці крыж здымі ці штаны надзень"))))
Адным словам цяжка чакаць нешта ад суседзяў калі самі гэта не ашчаджаем ды не будуем.
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
alryk79
date: Чэр. 23, 2009 07:25 am (UTC)
Спасылка
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
dziaciuk
date: Чэр. 23, 2009 08:21 am (UTC)
Спасылка
Ва Ўсходняй Беларусі каталікі ёсьць, аднак іх там ў працэнтах значна меньш: гэта мабыць не карэннае насельніцтва, альбо акаталічаныя русіны. Праваслаўныя ж на Захадзе, на Віленшчыне - тыя ж русіны і хрышчаныя ў праваслаўі літвіны, толькі яны там значна больш закаранёныя, з 10-12 стагоддзяў, па розных звестках.
Палякі ў справе меньшасьцяў зараз значна далей пайшлі за беларускую дзяржаву, уводзячы рэгіянальныя мовы, ды фінансава іх падтрымліваюць. Ім, вядома, няма чаго зараз баяцца, нацыя кансалідаваная, у адрозненьне да беларусаў.
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
alryk79
date: Чэр. 23, 2009 10:11 am (UTC)
Спасылка
Яна ужывае разам і русін і беларус, руская і беларуская, калі не ведаеш аб чым гаворка можна з артыкулу зразумець што рэч ідзе пра рассейцаў, рускіх у сучасным сэнсе.
"Гэта была і латынь, і польская, і стараславянская, І РУСКАЯ, у залежнасці ад веравызнання. Была таксама мова адміністрацыі і ўлады, пасля XVI ст. ужо НЕ БЕЛАРУСКАЯ"
"Ва Ўсходняй Беларусі каталікі ёсьць, аднак іх там ў працэнтах значна меньш: гэта мабыць не карэннае насельніцтва, альбо акаталічаныя русіны."
Зараз. Карэннае слова зараз.
Вы сапраўды лічыце, што русінаў не было на Захадзе, а літвінаў на Ўсходзе?
А як быць з тым што ў раннім сярэдневеччы Гародня, Бярэсце, Навагрудак і Ўслонім адносіліся да Русі?
"Праваслаўныя ж на Захадзе, на Віленшчыне - тыя ж русіны і хрышчаныя ў праваслаўі літвіны"
Паміж акаталічаным русінам і аправаслаўленым літвінам вельмі шмат разніцы? А калі літвін спачатку аправаслаўлены, потым акаталічаны, потым апратэстантаваны, потым зноў акаталічаны а потым зноў заправаслаўлены то ен хто?))))
Змешанае балцка-славянскае насельніцтва з вялікім уплывам абодзьвух культур адна на другую- вось галоўная рыса Беларусі. Выпадае толькі Палессе і тое часткова, і гэта нават зараз добра бачна па вясковым гаворкам.
"Нават па паходжаньні яны ў асноўным адрозніваюцца ад беларусаў-праваслаўных. Так бы мовіць каталікі і праваслаўныя ў Беларусі маюць розны этнічны бэкграунд."
Амаль такі самы тупік як і "літвінізм" гэта нежаданне прызнання ланцуга "балт-праваслаўны-каталік"(адмыслова не пішу тут літовец, таму што гэта былі не толькі продкі сучасных літоўцаў). Але ж было такое, было. Навошта ў такім чыне ў Гародні амаль да часу контррэфармацыі існавала 9 цэркваў, а касцелаў амаль у 2 разы меньш.
Проста ў такім чыне трэба пераглядзець і рускі горад ў Вільні і могілкі рускіх рабоў Трайдзена і "канцэлярскую" мову ВКЛ і шмат чаго іншага. Нацыянальныя міты рэч непрыступная.
Як Навагрудак)))
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
dziaciuk
date: Чэр. 23, 2009 10:49 am (UTC)
Спасылка
Русіны на Захадзе былі. Была вялікая тэрыторыя, дзе і балты і русіны жылі. А вось на Усходзе балтаў (з моўнага пункту гледжаньня) ужо даўно не было, там былі адны русіны. Русіны раней прынялі хрыстыянства. Балты, я так разумею, яго не прымалі да Ягайлы, калі не лічыць асобных іх князёў, такіх як Міндоуг, Войшалк і іншыя. Народ жыў у паганстве, у адрозненьне ад русінаў, якія ў асноўным былі ужо праваслаўныя даўно, у тым ліку і на Захадзе. Таму, калі Ягайла хрысьціў літвіноў, то ён хрысьціў пераважна балтаў-літвіноў, а не русінаў, якія ужо былі хрышчаныя. Таму старакаталіцкае насельніцтва Беларусі - гэта нашчадкі балтаў-літвіноў. Калі не ўлічваць шляхту, якая часта мяняла веравызнаньне, то просты люд вясковы трымаўся сваёй веры і рэдка яе мяняў. да Вуніі такое становішча захоўвалася, па вуніі праваслаўныя сталі вуніятамі. пасля частка перайшла ў каталіцтва (і гэта ўжо каталікі русінскага паходжаньня), а большасьць перайшла ў праваслаўе.
Гэта такія вельмі тлустыя штрыхі, якія акрэсьліваюць асноўныя тэндэнцыі, як я іх бачу. Натуральна, што было шмат іншых плыняў. Нарпыклад, былі літвіны, якія прынялі праваслаўе і сталіся русінамі літоўскага паходжаньня. Але такіх было няшмат, у асноўным са шляхты (баяраў).
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
alryk79
date: Чэр. 23, 2009 01:07 pm (UTC)
Спасылка
Вось, бачыце, вы ўжо кажаце пра старакаталіцкае насельніцтва.
Такіх як Міндоўг, Войшалк і іншыя набярэцца зашмат, каб казаць што праваслаў'е было для балтаў нечым непрымальным.
"А вось на Усходзе балтаў (з моўнага пункту гледжаньня) ужо даўно не было, там былі адны русіны."
А Цэнтральная Беларусь, а Полаччына ды Віцебшчына? Ці не было там балтаў? А наогул аўтахтоннае насельніцтва Беларусі? Дык у чым розніца ў плане этнічнага бэкграўнду?
"P.S. І яны потым пераважна перайшлі ў каталіцтва ў 17-18 стагоддзях, калі амаль уся шляхта стала каталіцкай."
І не толькі шляхта, прыклад Гародні я вам навошта прывеў? І будзе на выхадзе не зусім такі ідылічны малюнак як пані Анна нам прывяла. Каб не было моцнай плыні русінскай асіміляцыі балтаў к 15, а тым больш к 16 ст. у Горадні ад праваслаў'я і подыху б не засталося. Былі б адныя палякі-каталікі ды язычнегі).
Я гэта да чаго пішу, "новакаталіцкае" насельніцтва таксама было. І апалячвалася яно таксама на адзін два. І было гэта хутчэй за ўсе ў 17-18 ст.
А наконт таго, што гэта хваля была незначнай, адкуль у такім выпадку скаргі крыжакоў на Канстанцкім саборы, ліст Казіміра да Папы ў 1468, дзе ен скардзіўся на пашырэнне праваслаў'я ў Літве.
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
dziaciuk
date: Чэр. 23, 2009 10:52 am (UTC)
Спасылка
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна
(бяз тэмы)
from:
alryk79
date: Чэр. 23, 2009 10:32 am (UTC)
Спасылка
Не адмаўляю што было і такое
Адказаць | Бацькоўскі | Галіна